Disosiyatif Kimlik Bozukluğu Hastalarında Alter Sistemi

DKB’de alterlerin varoluşlarının bir “Gerekçeli hikayesi” vardır. Alterler kişinin ihtiyacı için, baş etme amaçlı olarak var olurlar.  Örneğin yalnız bir çocuk arkadaş olsun diye bir alter yaratabilir. Anne ve babanın sürekli kavgası altında üzülen bir çocuk, yaşama devam edebilmek için “Neşeli alter” kimlik var edebilir. Tacize uğrayan çocuk, “Taciz bana olmadı, ona oldu” diyerek tacizin yükünü taşıyan bir alter kimlik üretebilir. Zorbalık yapan çocuklarla baş etmek için “Öfkeli alter” üretilebilir.

Zamanla farklı nedenlerle çoğalan alterler  arasında “Alter iç sistemi” oluşur. Sistem, alterler arasındaki etkileşim ve işleyişin örüntüsünü gösterir. Terapi sürecinin amaçlarından biri tek tek alterleri tanımakla beraber, “Alter sistemini” tanımak daha önemlidir. Bir nevi alter sistemi anlaşılmadan etkili müdahale yapmak zordur. Bu sebeple, alter sistemini çıkarmak için “Haritalandırma Tekniği” geliştirilmiştir.

Alter sistemi bazen görece daha basit iken, bazı olgularda oldukça karmaşık ve katmanlı olabilir. Sistemdeki alter ve fragman sayısı arttıkça karmaşıklık artar.  Ayrıca, alter sisteminin fonksiyonel tarafları olduğu kadar, kaotik tarafları da olur. Bazı olgularda alter sistemi o kadar kaotik olabilir ki, gündelik hayat sürdürülemez hale gelir.

Alterlerin yapay zekası

Bilim kurgu filmlerinde robotların yapay zeka kazanarak kontrolden çıkma senaryosu henüz robotlar için gerçekleşmemişken, DKB’de alterler için sıkça gerçekleşen bir durumdur. Yani, alterler var oluş gerekçeleri üzerinden evrimleşerek zamanla değişime uğrayabilirler. Örneğin çocuk alterlere bakıcılık yapan bir alter zamanla içerideki hayatı gerçek sanıp, dış dünyaya uyum sağlamayı aktif engelleyebilir. İçerideki çocuk alterleri gerçek çocuklar, kendinini de gerçek anne yerine koyabilir. Zamanında aşık olunup ama yıllar önce uzaklaşılmış bir kişinin içerideki kopya alteri ve “aşık alter” ilişkilerini hala sürdürdüklerini düşünebilir. Bu sebeple de, kişinin başka biriyle ilişkiye girmesini sabote edebilirler.

İlk bölünme döneminde oluşan alterler daha fazla baş etme eksenli iken, ileri dönemlerde oluşan alterler yeni travmalarla ilgili olduğu kadar, kişinin zihin dünyası, ilgi alanları, hayalleri ve meşguliyetleri ile ilgilidir. Bu sebeple, geç dönemde oluşan alterler daha iç dünyanın ürünü, daha renkli ve daha fantastik özellikler gösterebilir.

Alter kimlikler arası ilişkiler

Alter sisteminde alterler arasında gruplaşma sık görülen bir durumdur. Gruplaşma aynı kökten gelen alterler, güçlü bir alterin fragmanları veya etkileşimle birbirine yakınlaşma üzerinden oluşabilir. Gruplaşan alterler arasında grup dinamikleri oluşup, birbirleriyle dayanışma veya çatışma içinde olabilirler.

Ayrıca alterler arasında hiyerarşik düzen olabilir. Bu durumun bir sebebi “Yönetici alter” dir. Yönetici alter, tüm alterlerin üzerinde, sistemin işleyişinden sorumlu alterdir. Hiyerarşinin diğer bir nedeni, alterler arasında güç dağılımının farklı olmasıdır. Bedeni kontrol etme ve diğerlerine etki açısından daha güçlü olan alter içeride borusunu öttürebilir.

Alterler arasında genellikle bir dayanışma vardır. Çocuk altere diğer alterler bakım verebilir. Onunla oyun oynayabilirler. Onu korumaya alabilirler. Üzüntülü bir alteri bir diğer alter teselli edebilir. Ama bazen de alterler arasında çatışma olabilir. Kötü rolündeki alter, diğer alterleri kendi gerekçelerinden dolayı dövebilir, ceza verebilir. Gerçek hayattaki istismarcı kişinin kopya alteri, istismarını içeride devam ettirebilir. Bazen alterler arasındaki iç mücadele kanlı bıçaklı olabilir. Nadir de olsa, bir alter diğer altere zarar verceğini düşünerek bedene zarar verebilir.

Alterlerin fantastik dünyası

Alterlerin içeride kurduğu sistem bazen “Alis Harikalar Diyarında Filminde” olup bitenden daha renkli ve fantastik olabilir. İç sistem fizik kuralları üzerinden değil de hayal ve kurgular üzerinden yürür hale gelebilir. İçeride bir gezegen ve gezegen de yaşayan varlıklar üretilebilir. Doğaüstü güçleri varmış gibi davranan alterler olabilir. DKB’de hayal gücü yüksek ve imgeleme oldukça canlı ve renkli olabildiği için, kişi bu fantastik dünyada gerçekten yaşıyormuş gibi hisseder. Bazen terapi sürecinde kişi, bu fantastik iç dünya ile gerçek dünyanın fiziksel gerçekliği karşılaştırılarak, gerçek dünyayı yavan bulunup, iç dünyadan çıkmamak için direnebilir. Bir danışanım zihninde yemek yemeyi o kadar güçlü yapıyordu ki, bedeni açlık hissetmez hale geliyordu.

Sonuç olarak, DKB hastalarında sadece alterlerin bireysel özelliklerine değil aynı zamanda alterler arası etkileşim paternine, yani sisteme de odaklanılmalıdır. Dinamik resmin tümünü görmek, tedavi sürecini daha etkili kılacaktır.