Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu’nda hastalık şiddeti sınıflaması

Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu’nun (DKB) doğru tanısının önündeki önemli engellerden biri bu rahatsızlığı en ağır haliyle zihinlerde kodlamaktır. Halbuki diğer rahatsızlıklar gibi DKB’de en hafiften en ağıra doğru spektrumal bir dağılım gösterir. DKB şiddetinin sınıflanması için spektrumal tarzda beş ayrı kategori öneriyorum. Her bir kategorinin oluşturulmasında; alter sayısı, alterlerin kimlikleşme düzeyi, amnezi düzeyi, travma tipi/leri, travma sayısı, fonksiyonellik düzeyi şeklinde altı parametre kullandım.

1- Oldukça hafif DKB

Alter kimlik sayısı iki veya üçtür. Alterler sadece iç ses şeklindedir. Amnezi belirgin değildir, Sadece gün içinde dalıp gitmeler ve boşluk zamanlar vardır. Travma genellikle tip 2 ve 3 şeklindedir (Anne ve baba arasında geçimsizlik sorunu veya çocuklukta bedensel hastalık vb.). Travma sayısı bir tanedir ve tekrarlayıcı travmalar  yoktur. Kişinin hayatı bu rahatsızlıktan kısmı etkilenir.

Oldukça hafif vakalarda kişide çocukluktan itibaren kendisiyle konuşan iki iç ses vardır. Örneğin kişi kendisine bir sesin iyi şeyler söylediğini, diğer sesin ise olumsuz şeyler söylediğini ifade eder. Bu iç sesler, bedeni kontrol etmezler. Kişinin zihninde yaşayan bir danışman gibi davranırlar. Bu durumu yaşayan kişiler, bu iç seslerin herkeste olduğunu düşünme eğilimindedir.

2- Hafif DKB

Alter kimlik sayısı 3-10 aralığındadır. Alterler bedeni kontrol yeteneği olsa bile kimlikleşme açından sınırlı ayrışmıştır. Alterler; sinirli, ağlayan, depresif gibi duygular veya çocuk, ergen gibi yaş üzerinden ayrışmıştır. Travma tipi cinsel değil, tip 2 veya tip 3 şeklindedir. Travma sayısı bir veya iki şeklinde sınırlıdır. Alter değişimlerine bağlı tam amnezi yoktur. Daha çok dalıp gitmeler ve hatırlanmayan boşluk anları vardır. Kişinin hayatı hafif düzeyde olumsuz etkilenir.

3- Orta DKB

Orta ağırlıktaki vakalarda 10 veya daha fazla alter kimlik vardır. Alter kimlikler birbirinden orta düzeyde ayrışmıştır. Alterlerin beden kontrolü vardır. Alterler birbirleriyle mücadele halinde olabilir. Alterler sadece duygu ve yaş açısından değil, cinsiyet ve fonksiyonları açısından da farklılaşmıştır. Kişinin zihni ve davranışları sürekli alter kişiliklerin etkisi altındadır. Travmanın üç tipi de olabilir. Sıklıkla tekrarlayıcı travmalar da olabilir. Alterlerin bedeni kontrolüne bağlı amneziler vardır. Kişinin hayatı bu rhatsızlıktan belirgin şekilde olumsuz etkilenir.

4- Ağır DKB

Alter sayısı 10 veya daha fazladır. Alter kimlikler oldukça farklılaşmıştır.  Alter kişilikler arası etkileşim ve alterlerin bedeni kontrol etmesi kişinin hayatını önemli oranda olumsuz etkiler. Alter sistemi karmaşıktır. Genellikle 1. Tip travma vardır. Travma sayısı birden fazla olma eğilimindedir. Amneziler belirgindir. Bu rahatsızlık kişinin hayatını oldukça bozar.

5- Oldukça ağır DKB

Oldukça ağır DKB’de ise, alter sayısı 10 veya daha fazladır. Alter kimlikler ayrı kişilermişcesine ayrışmıştır. Her kimlik diğerlerinden farklı olarak, kendi bildiği şekilde davranır. Örneğin, iş yerinde siyah takım elbise istendiği için mağazaya giden kişi, eve gelip paketi açtığında, açık renk bir takım elbise satın aldığını şaşkınlıkla fark eder. Travma tipi tip 1 ve genellikle de cinseldir. Travma sayısı fazladır. Amneziler oldukça belirgindir.  Kişinin hayatı bu rahatsızlıktan felç olacak şekilde etkilenir.

Tablo 1: DKB’nin şiddet açısından sınıflanması