Çocuklarda Dil Edinimi ve Konuşma – Bölüm 1

Çocuklarda Dil Edinimi ve Konuşma

Çocuklarda gelişimsel olarak öne çıkan dil edinimi ve konuşma, çocuk ve aynı zamanda ebeveynler için son derece önemli bir süreçtir. Dil ve konuşma arasında büyük bir etkileşim bulunduğu gibi bir yandan birbirlerinden kapsadıkları alan itibariyle de farklılıklar gösterirler. Konuşma, dilin sözel ifadesi, seslerin ve sözcüklerin oluşmasını sağlayan bir yapıdır. Dil ise daha geniş kapsamlı olarak ifade etme ve bilgi aktarımının anlamlı bir şekilde gerçekleşmesine karşılık gelen mekanizma gibi işlev görür.

Dil ile ilgili sorun yaşayan bir çocuk, kelimeleri iyi telaffuz edebilse de cümle kurmakta zorlanabilir. Başka bir çocuğun konuşmasının anlaşılması zor olabilir, ama kendisini ifade ederken çok daha fazla sözcük ve ifade ortaya çıkabilir. Dil gelişimi de konuşma da çocuğun sahip olduğu sağlıklı bir biyolojik yapıyla ve psikolojiyle yakından ilişkilidir.

Çocukların Konuşmaya Başlaması

Çocuklarının konuşmaya başlaması, ilk söyledikleri kelimeler anne babalar için son derece önemli ve değerlidir. Aslında, çocuk kendiliğinden konuşmayı öğreniyor gibi görünse de altta yatan birçok faktör bulunmaktadır. Biyolojik olarak belli bir olgunluk seviyesine geldikleri zaman çocukların konuşması beklenir. Fakat biyolojik faktörlerin yanında psikolojik ve çevresel faktörler de dil gelişimi üzerinde etkide bulunmaktadır.

Zaten  her çocukta dil gelişimi ve konuşma aynı yaşta ya da aynı miktarda meydana gelmez. İşte konuşma gecikmesi çocuğun yaşıtlarına kıyasla dil gelişiminde yetersizlik olması durumudur. Konuşmanın akıcılığı, içeriği, kelime dağarcığında önemli derecede yetersizlik olduğu görülür. Çok yaygın olan  konuşma gecikmesi  erkek çocuklarda kız çocuklarına kıyasla 3-4 kat daha sık rastlanır. Son dönemlerde de kliniklere davranış problemleriyle başvuru yapan çocukların birçoğunda konuşma geriliği ve iletişim problemlerinden kaynaklı olduğu görülmüştür.

Burada asıl düşünülmesi gereken nokta, konuşma geriliğinin genel bir gelişim geriliği mi, terapi gerektiren bir iletişim probleminde mi kaynaklandığıdır.

Sağlıklı olarak beklenen, çocuğunuzun ilk anlamlı sözcüklerini 12 aylıkken söylemesi, 18. ayın sonunda sözcük dağarcığında 20, iki yaşın sonunda 200 ve 5 yaşın sonunda ise 2000 sözcük bulması beklenir. Özellikle 2-5 yaşları arası çocuğunuzun dil gelişimi için önemli ve kritik bir dönem olarak karşınıza çıkar. Konuşma geriliği yaşayan çocuklar genellikle ses yerine vücut hareketleriyle iletişime geçmeye çalışırlar ve duydukları sesleri taklit etmede problem yaşarlar. Özellikle sözel seslenme, istek gibi şeylere aldırmıyorsa veya tepki vermiyorsa temkinli yaklaşmak gerekir. Çocuğunuz 2 yaşını geçtiği halde sesleri ve eylemleri yalnızca taklit ediyor, kendiliğinden kelimeler ve ifadeler üretmiyorsa şüphelenilebilirsiniz. Sadece belli başlı kelimeleri söylüyor, ihtiyaçlarını ifade ederken sözel dile başvurmuyorsa, basit yönlendirmeleri takip etmekte zorlanıyorsa, konuşurken anlaşılması yaşıtlarına göre daha zor ise çocuğunuzu bir çocuk psikoloğuna ya da psikiyatristine göstermeniz tavsiye edilir.