Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu’nun zaman içinde dallanıp budaklanması

Dissosiyasyon travmatik yaşantının duygu, hafıza ve bilgisini gündelik bilincin dışına çıkarmasıyla başlar. Bu ilk bölünme acılı ve yoğun yaşanmış bir duygusallığı gösterir. Nasıl kemiğimiz her çarpma veya yüke karşı bölünmezse de zihnimiz her acıya bölünme (dissosiyasyon) ile karşılık vermez. Bölünme ancak büyük bir duygusal acı veya ihtiyaç üzerinden oluşur.

Fakat bir kere dissosiye olma kapasitesi kazanıldıkça, diğer dissosiyasyonlar daha kolay gerçekleşebilir. Zamanla her yeni travmatik yaşantıya karşı yeniden ve yeniden aynı bölünme tepkisi verilir. Bölünme âdete kazanılan bir yeteneğe dönüşür. Artık travmatik niteliği olmayan yaşantılarda, hatta gündelik etkileşimlerde de kullanılır hale gelir.

Alter sayısı zamanla artabilir

Disosiyasyonu savunma mekanizması olarak kullanımı zamanla alışkanlık haline gelince, kişinin alter sayısı da giderek artabilir. Örneğin 10 yaşında bir DKB hastasında üç alter varsa, 15 yaşında 10, 20 yaşında 15, 30 yaşında daha fazla  alter oluşabilir. Bölünmenin zamanla artması rahatsızlığın erken yaşta tanınıp tedavi edilmesinin önemini gösterir. Tedavi edilmeyen DKB giderek karmaşıklaşır ve kendi içinde kaos barındıran bir sisteme dönüşebilir. Karmaşıklık kazanmış ve kaos haline gelmiş bir alter sistemini ise tedavi etmek zorlaşır.

Alter sayısının zamanla artmasının 2 nedeni

DKB hastalarında alter sayısının zamanla artmasının iki temel nedeni vardır.

Birincisi, DKB olmanın bizzat kendisi yeniden travmaya uğramaya yatkınlık oluşturur. DKB konusunda uzman olan Richard Kluft bu duruma “ güvertedeki ördek” der. Bu tabir “kolay av olma” durumunu gösterir. Yani rahatsızlığın kendisi kişiyi yeniden travma kurbanı olmayı kolaylaştırır.

İkinci neden ise dissosiye etme kapasitesinde giderek bir artış olmasıdır. İlk dissosiye olmak zor iken sonrakiler daha kolaydır. Beyin bir nevi bir yol öğrenmiş, beceri kazanmıştır. Artık görece daha küçük nedenler yeni disosiyasyonlar geliştirebilir.

Kopya alterlerin oluşumu

Kopya alterler DKB hastası için olumlu veya olumsuz yönde önemli olan kişilerin zihinde benzerlerinin oluşturulmasıdır. Gerçek hayattaki kişilerin zihin içindeki canlı hali olarak oluşturulan kopya alter adeta zihinde can kazanır, konuşan, eylemde bulunan bir kişiliğe dönüşür. Bazı DKB hastaları o kadar çok sayıda kopya alter oluşturabilir ki, içerisi kalabalık bir meydana dönüşebilir. Bazen işler seyredilen bir filmin kahramanlarının, okunan bir romanın  karakterlerinin içte benzerlerinin oluşturulmasına kadar gidebilir.

Alter sisteminin zamanla karmaşık hatta kaotik hale gelmesi sadece alter sayısının artması ile değil, alterlerin iç etkileşimi ile gruplaşmaya, çatışmaya, birbirlerine karşı ilişki siyaseti geliştirmeye başlaması da sebep olur. Bu sebeple bazen hafif bir disosiyasyon zaman içinde komplike hale gelebilir.

Genellikle DKB’nin ağırlığı yaşanan travmanın ağırlığı, özellikle cinsel olmasıyla yakından ilişkili iken, bazı durumlarda çocukluk travması ağır değilken, DKB’nin karmaşık olması işte bu “dallanıp budaklanma” yaklaşımı ile izah edilebilir. Sonuç olarak DKB’nin ağırlığı çocukluk çağı travmasının şiddeti ile dissosiyasyona eğilim / dissosiyasyon kapasitesinin etkileşimi ile belirlenir.